Burn-outherstel verloopt niet voor iedereen hetzelfde. Toch herkennen veel mensen bepaalde fases. In dit artikel leer je begrijpen hoe herstel werkt zodat je het beter kunt herkennen. Daarnaast lees je wat je in iedere fase kunt verwachten, wat je herstel helpt en wat juist kan tegenwerken.
Waarom verloopt herstel in fases?
Je herstelt in fases om te zorgen dat je niet (nog meer) overbelast raakt. Zo doe je de juiste dingen op het juiste moment. En in je eigen tempo. Hierdoor herstel je veilig en op een duurzame manier, zonder het risico te lopen dat je burn-out erger wordt.
Bij een burn-out herstel je eerst van overbelasting. Dit is de fase dat je erg vermoeid bent en waarschijnlijk veel slaapt en rust. Langzaam krijg je meer inzicht in waarom je burn-out bent geraakt. Wanneer je weer meer basisenergie hebt, kun je opbouwen.
Herstel loopt niet altijd in een rechte lijn
Veel mensen verwachten bij herstel dat het steeds beter gaat. En raken bezorgd als het even niet goed gaat. Maar herstel gaat meestal niet in een rechte lijn. Soms gaat het beter, soms iets slechter. Vaak is dat ook nodig om te veranderen. Dat gaat beter dan alleen vanuit je hoofd en wilskracht.
Niet voor iedereen lopen de fases dus in een bepaalde volgorde. Voor veel mensen lopen ze juist door elkaar heen. Zo kun je ook teruggaan in de vorige fase omdat je tijdelijk kwetsbaarder of vermoeider voelt. Dat is niets om je druk over te maken. Het belangrijkste is dat je alle fases doorloopt en veilig en duurzaam herstelt, zodat je burn-out niet meer terugkomt.
Het is ook mogelijk dat je kenmerken van meerdere fases tegelijk herkent. Misschien krijg je al meer inzicht, maar ben je nog steeds erg moe. Dan lukt veranderen nog even niet. Ook dat is heel normaal.
Fase 1: Rust en herstel
Herken je dit:
- Je slaapt veel, maar blijf je moe.
- Je voelt je onrustig omdat je niets doet terwijl je gewend bent altijd door te gaan.
- Je hebt het gevoel dat alles te veel is.
- Je reageert emotioneel, terwijl je normaal zo niet doet.
Dat hoort allemaal bij deze fase. Het lijkt misschien dat je stilstaat of dat niets helpt, en dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Herstellen heeft echt tijd, inzicht en vaardigheid nodig. En dat kan soms langer duren dan jij verwacht.
De beste manier om hiermee om te gaan, is te accepteren dat herstel tijd nodig heeft. Zo geef je je lichaam de ruimte voor herstel, zonder dat je er zelf iedere keer ‘tussen zit’.
Wat je niet helpt in deze fase:
- Je blijven verzetten. Dit kost je namelijk nog meer energie en helpt jouw herstel niet.
- Jezelf forceren. Jezelf forceren om bijvoorbeeld te gaan wandelen, terwijl je lichaam hier nog niet aan toe is.
- Jezelf vergelijken met anderen. Je kent misschien iemand die burn-out is geweest en nu alweer aan het werk was. Of je hebt iets gelezen over hoe lang de herstelfases duren, maar jij bent nog niet zo ver.
- Je zorgen maken en te veel piekeren of je wel goed aan je herstel werkt. Vertrouw op één of twee professionals en doe niet te veel tegelijk.
Ieder herstel is persoonlijk. Het dag voor dag te bekijken, is vaak meer haalbaar dan te grote verwachtingen in de toekomst.
Waarom voel ik me juist slechter nadat ik ben uitgevallen?
Veel mensen hebben in deze fase het gevoel dat het juist slechter gaat. En dat klopt vaak ook. Op het moment dat je toegeeft dat je mag herstellen, laat je los. Alle spanningen die je jarenlang hebt opgebouwd komen eruit. Je kunt je misschien voorstellen dat dat best veel is, en dat je lichaam tijd nodig hebt om dit allemaal te verwerken.
Gelukkig gaat herstellen sneller dan spanning opbouwen. Je hoeft er dus niet jaren over te doen om weer in balans te komen.
“Ik was echt heel moe. Nu pas merkte ik hoeveel spanning er vast zat. Door dit los te laten, kwam ook een hoop vermoeidheid los. Eindelijk kon ik eraan toegeven” – Arie
Fase 2: Inzicht krijgen
In deze fase ga je onder andere:
- oorzaak onderzoeken;
- patronen herkennen;
- grenzen leren begrijpen;
- realistische doelen stellen voor herstel;
- meer draagkracht krijgen en energie opdoen;
- verbanden zien.
Je voelt je waarschijnlijk nog steeds moe, maar je krijgt iets meer ruimte om stil te staan bij jouw proces. Dit is vaak de fase waarin heleboel vragen naar boven komen, zoals:
- Hoe heeft het zo ver kunnen komen?
- Waarom heb ik dit niet eerder gezien?
- Waarom zeg ik altijd ‘ja’?
Deze vragen kunnen confronterend zijn. En ook weer een heleboel emoties omhooghalen. Misschien schaam je je of voel je je boos omdat je bepaald gedrag niet eerder in de gaten hebt gehad.
Ook veel huilen is heel normaal in deze fase. Soms weet je niet eens waarom. Dat kan heel verwarrend zijn en het gevoel geven dat je jezelf niet begrijpt of niet kent.
Wat je niet helpt in deze fase
Anderen de schuld geven. Natuurlijk kun je boos zijn op mensen die jou op een bepaalde manier hebben behandeld. Maar boos blijven helpt op termijn niet. Het zorgt ervoor dat je niet in actie hoeft te komen om je situatie te verbeteren.
Blijven analyseren. Het is goed om te weten waar je klachten vandaan komen. Maar erover na blijven denken, zorgt er ook voor dat je in je hoofd blijft.
“Ik kwam erachter waar mijn grens lag en hoe ik een gesprek met de ander kon aangaan. Dit heeft mij heel veel inzicht gegeven. Ik weet nu steeds beter waar mijn grens ligt (voel deze beter aan)” – Chamila
Fase 3: Meer regie ervaren
In deze fase:
- Krijg je meer energie;
- Heb je meer vertrouwen;
- Werk je toe naar nieuwe keuzes;
- Ga je meer leiding nemen;
- Oefen je met ander gedrag:
- Leer je van terugval:
- Ga je weer met werk starten of onderzoek je hoe je aan het werk kunt.
Je snapt waarom je burn-out bent geraakt, maar weet nog niet precies hoe je je gedrag kunt veranderen. Dat ga je nu stap voor stap leren. Dat geeft weer hoop en het vertrouwen dat je kunt herstellen. Je gaat nu van herstellen naar verder bouwen aan je herstel, gericht op de toekomst.
Tegelijkertijd gaat natuurlijk niet alles in één keer goed. Het is soms zoeken naar hoe je iets beter aanpakt of welke keuzes je nu echt wil maken. Dat je daardoor twijfelt of het wel goed komt, is heel logisch. Met passende begeleiding lukt het veel mensen om hierin stappen te maken.
Hoe weet je dat je weer met werk kan beginnen?
In fase 3 ga je onderzoeken hoe je langzaam met werk kunt beginnen, en zet je je eerste stappen. Niet omdat je helemaal bent hersteld en alles op een rijtje hebt. Maar omdat je voldoende basisenergie hebt om je dagelijks leven weer op te bouwen. Werk is daar een belangrijk onderdeel in.
Daarnaast hoef je dit niet alleen te beslissen. Bij BoFit helpen we je bij werkhervatting en kijken we samen naar een veilige en duurzame urenopbouw.
Wat je niet helpt in deze fase is om alles tegelijk te veranderen. Veranderen kost tijd en veel herhalen. Als je te veel tegelijk verandert, kun je overprikkeld of overweldigd raken. Stap voor stap de dingen aanpakken en bewuste keuzes maken, zorgt ervoor dat je minder snel terugvalt.
“Ik werk weer een klein dagdeel en probeer toe te passen wat ik heb geleerd. Soms gaat me dat gemakkelijk af, net zo vaak gaat dat moeilijk. Maar ik leer en kom vooruit!” – Peter
Fase 4: Duurzaam verder
In fase 4 ga je verder met:
- Je werk opbouwen;
- Sociale activiteiten oppakken;
- Signalen op tijd herkennen;
- Gezonde keuzes maken;
- Dingen doen die je blij en gelukkig maken;
- Je op de toekomst richten;
- Je grenzen blijven bewaken;
- terugval voorkomen.
Waar veel mensen nu tegenaan lopen is: durf en kan ik dit wel? In de praktijk merken we dat het is spannend kan zijn om weer dingen uit te proberen en je grenzen te voelen.
Ook als je ‘klaar’ bent met je traject en weer volledig aan het werk bent, wil het niet zeggen dat je nu niets meer hoeft te doen. Je blijft dingen tegenkomen als:
- Toch weer te veel doen
- Jezelf met anderen vergelijken
- Weer in je oude gedrag vervallen
- Aan de verwachtingen van anderen willen voldoen
Dat is helemaal niet erg, en hoort bij het leven. Belangrijk is dat je het herkent en erkent, en de stappen neemt die je weer op de rit zetten. Bij BoFit geven we veel praktische tools mee die je de rest van je leven kunt gebruiken.
Lees hier meer over terugval bij burn-out.
Wat niet helpt in deze fase
Wat niet helpt in deze fase is om te verwachten dat alles weer wordt zoals het was. Je bent natuurlijk niet voor niets burn-out geraakt. Daarom moet je nu dingen anders aanpakken om te voorkomen dat je wéér in een burn-out raakt.
Het is heel normaal dat je je daar verdrietig onder voelt. Dat je sommige dingen moet anders aanpakken dan je bent gewend, is best confronterend. Je kunt bijvoorbeeld niet meer achter elkaar doorwerken, maar moet meer pauzes nemen. Of een vriendschap verdwijnt omdat je nu anders tegen het leven aankijkt. Geef jezelf de ruimte om hierover te rouwen.
Ook is het niet per se slecht om moe te zijn. Natuurlijk moet je opletten dat je niet te lang te veel doet. Maar moe zijn hoort ook gewoon bij het leven. Of kan juist gezond zijn als je bijvoorbeeld lekker hebt gesport.
Daarnaast moet je wennen en vertrouwen krijgen in deze nieuwe aanpak en de nieuwe jij. Gelukkig heeft die nieuwe jij ook heel veel voordelen. Namelijk dat je beter voor jezelf zorgt en goed naar je grenzen luistert.
“Ik zie de toekomst weer rooskleurig tegemoet. Niet maar altijd ‘aan’ staan, maar ook tijd aan jezelf besteden en vooral goed voor jezelf zorgen” – Erik
Hoe lang duurt iedere fase?
Op basis van onze praktijkervaring zien we dat deze fases vaak ongeveer de onderstaande tijd in beslag nemen. Sommige mensen herstellen sneller, terwijl anderen juist meer tijd nodig hebben. Niet om je vast te pinnen op weken of maanden, maar om je een richtlijn te geven.
| Fase | Doel | Globale hersteltijd | |
| 1e fase | Herstelfase | Rust | 1-4 weken |
| 2e fase | Herstelfase | Inzicht | 2-4 weken |
| 3e fase | Opbouwfase | Eigen regie | 4-8 weken |
| 4e fase | Opbouwfase | Voor jezelf zorgen | 4-8 weken |
Wil je meer weten over hoe lang het duurt voordat je bent hersteld van een burn-out? Lees dan ons blog over de duur van burn-outherstel.
Waarom verloopt herstel bij iedereen anders?
Iedereen herstelt anders. Dat is ook logisch, want ieder mens is ook anders. Je hebt een ander karakter, je bent anders opgevoed en je hebt andere omstandigheden. Maar er zijn meer factoren die invloed hebben op je herstel, zoals:
- duur van de overbelasting;
- ernst van klachten;
- achtergrond;
- privésituatie;
- werkomstandigheden;
- begeleiding;
- persoonlijk hersteltempo.
Wat beïnvloedt je herstel?
+ Duur van overbelasting
Wanneer jouw klachten zijn begonnen, heeft invloed op je herstel. Over het algemeen geldt: hoe langer je met je klachten rondloopt, hoe langer het herstel duurt. Daarom is het altijd belangrijk om op tijd in te grijpen en hulp te vragen.
+ Privésituatie
Heb je een goede relatie? Ondersteunt je partner je bij je herstel? Of heb je een netwerk om je heen van mensen die jou begrijpen en helpen? Dat helpt allemaal om goed te herstellen. Zeker in de beginfase is het belangrijk dat je verantwoordelijkheden uit handen kunt geven, en je hier niet schuldig over voelt.
+ Persoonlijk hersteltempo
Daarnaast heeft jouw lichaam zijn eigen tempo om te herstellen. De een heeft meer tijd nodig om te ontprikkelen, de ander heeft juist meer baat bij beweging. Of de een heeft meer tijd nodig in fase 1, de ander meer in fase 3.
+ Begeleiding
Ook de begeleiding bepaalt hoe snel en duurzaam je herstelt. Over het algemeen geldt: snel herstel betekent niet altijd dat je ook goed herstelt. Ook de ervaring en achtergrond van de coach of therapeut speelt mee in jouw herstel. Ervaringskennis kan waardevol zijn. Tegelijk vraagt begeleiding bij een burn-out ook om professionele kennis en ervaring. Iemand met een hulpverlenersachtergrond weet vaak goed wat er nodig is voor een zorgvuldig herstel. Daarom werken we bij BoFit ook met coaches/hulpverleners zodat jij de beste begeleiding krijgt.
Lees ook: Dit vertraagt het herstel van je burn-out.
Hoe ondersteunt BoFit bij de verschillende fases?
Bij BoFit stemmen we de begeleiding af op de fase waarin jij je bevindt. Dat betekent dat we goed kijken wat jij aankunt, zodat jouw herstel veilig en duurzaam verloopt.
Daarnaast kiezen we voor herstel op het gebied van lichaam, verstand en gevoel. Deze combinatie zorgt ervoor dat je weer leert aanvoelen wat je aankunt, te begrijpen wat er speelt en weer draagkracht hebt om te handelen.
Bij BoFit word je begeleid door een coach/hulpverlener. Hierdoor kunnen we goed inspelen op de verschillende fases.
Een burn-out krijgen is een overweldigende ervaring. Gelukkig hoef je hier niet alleen doorheen te gaan. Wij helpen je graag verder.
| Inhoudelijk gecontroleerd door: Ninka Buter, coach/hulpverlener en kwaliteitsmanager inhoud bij BoFit
Ninka begeleidt al meer dan 20 jaar mensen met stressklachten en burn-out bij BoFit. Vanuit haar praktijkervaring helpt zij mensen bij duurzaam herstel, energieopbouw en werkhervatting. |