Rouw en verlies kosten veel energie. Zo veel, dat je er zelfs burn-out door kunt raken. Zeker als je je verdriet niet goed hebt verwerkt. We spraken met Ninka Buter, kwaliteitsmanager inhoud en coach/hulpverlener bij BoFit, én specialist in rouw en verlies. Zij legt uit hoe je ook tijdens en na je burn-out met rouw en verlies te maken kunt hebben.
Wat is rouw en verlies?
Je spreekt van verlies als je iets of iemand kwijtraakt die je dierbaar is. Dit verlies kan zeer pijnlijk zijn. Je hebt vaak tijd nodig om hiermee om te gaan. Je spreekt dan over rouw of rouwverwerking.
Hoe onverwerkte rouw kan leiden tot burn-out
Kun je burn-out raken door verlies van bijvoorbeeld een dierbare of je werk? Ja zeker! We leggen je hier uit hoe dat kan.
Hoe jij omgaat met rouw, heeft alles te maken met je omgeving en hoe je zelf in elkaar zit. Vind je het lastig om te voelen, en dan vooral pijnlijke emoties? Of weet je niet goed hoe je met zoveel gevoelens om moet gaan?
Sommige mensen zoeken dan afleiding. Bijvoorbeeld door hard werken. Of door te zorgen voor anderen. Zo hoef je geen aandacht te besteden aan je verdriet. En stapelen je emoties zich op. Je krijgt steeds meer klachten, zoals:
Als je niets met deze klachten doet, kun je uiteindelijk burn-out raken.
Ervaring van Monique: “Gewoon even doorzetten”
Monique had een paar heftige ervaringen meegemaakt. “Mijn moeder was overleden en ik begon met een nieuwe job met andere werkzaamheden. Die baan was pittig maar ik wilde niet opgeven. Gewoon even wennen en doorzetten dan komt het vast wel goed, dacht ik zo.
Achteraf gezien heeft mijn lichaam al veel eerder signalen afgegeven dat ik roofbouw aan het plegen was. De lijst met fysieke klachten werd steeds langer: druk op de borst, extreme moeheid, verlies van spierkracht, brom in mijn oren (tinnitus), haaruitval, hoge bloeddruk en ik werd mager.
Op een dag sleepte ik mij naar kantoor. Ik was niet gewoon moe, maar heel erg moe. Het leek wel alsof ik de marathon had gelopen. (…) Een collega die mij zo zag zitten zei: “Monique, jij gaat naar huis want volgens mij heb je een burn-out”.
Eindelijk drong het tot mij door dat ik echt niet meer kon. Thuis gekomen barstte ik in tranen uit.”
Samen met een BoFit burn-outcoach/hulpverlener gaf Monique haar verdriet een plek, leerde ze haar grenzen stellen en emotioneel weerbaarder te worden.
Rouw en verlies vóór je burn-out
Het verlies van een dierbare is misschien wel het meest herkenbaar. Maar wist je dat er meer soorten verlies zijn die aanleiding kunnen geven tot een burn-out?
- Verlies van werk
- Emigratie
- Chronische ziekte
- Scheiding
- Verwachtingen die niet uitkomen.
Rouw en verlies tijdens je burn-out
Tijdens je burn-out kun je niet meer alles doen zoals je dat bent gewend. Je was eerst misschien wel moe, of had een pijntje hier of daar. Maar je deed gewoon waar je zin in had. Tijdens je burn-out kan dat niet meer. Opeens heb je meer tijd nodig om dingen te werken. Kun je niet werken of je hobby niet meer uitvoeren. Of leuke dingen met de kinderen doen.
Vaak voel je je ook alleen. Het contact met de mensen om je heen is opeens lastiger. Relaties kosten je te veel energie en je concentratie neemt af.
Dit alles is ook rouw en verlies. Verlies van jezelf.
Ninka Buter, kwaliteitsmanager inhoud en coach/hulpverlener bij BoFit, zegt hierover: “Het is net alsof er bij je ingebroken is. Je bent daarna vaak je spontaniteit en veiligheid in huis kwijt. Met een burn-out ben je de spontaniteit en veiligheid in jezelf kwijt. Een burn-out maakt je eigenlijk heel bewust, alert en behoedzaam”.
Dus, nog even op een rijtje. Je kunt tijdens je burn-out te maken krijgen met :
- Verlies van lichamelijk functioneren
- Sociaal isolement
- Verlies van zelfvertrouwen
- Verlies van je zelfstandigheid
- Psychische beperkingen
Rouw en verlies na je burn-out
Ook na je herstel ontstaat soms rouw. Je raakt vaak je oude zelf kwijt. Ook al komt daar een ‘nieuwe ik’ voor terug, toch kan dat gevoelens van rouw oproepen.
Ninka: “Het is belangrijk om die nieuwe versie van jezelf te accepteren. Toch kunnen mensen dit ook als een verlies zien. Vroeger kon je bijvoorbeeld een masker opzetten en naar die verjaardag gaan. Ook al had je helemaal geen zin. Na een burn-out kost dit meer moeite. Het gaat zo tegen je gevoel in. Je krijgt er bijvoorbeeld buikpijn van of slapeloze nachten. Je ging gewoon en drukte die subtiele signalen van je lichaam weg. Of merkte ze niet eens op.”
Soorten verlies na je burn-out die vaak onderschat worden
Naast dat je een deel van jezelf verliest na je burn-out, zijn er meerdere dingen die je kunt verliezen. Deze worden vaak onderschat:
-
Verlies van relaties
Soms past die ‘nieuwe ik’ niet meer in je omgeving. Of bots je opeens met anderen. Soms betekent het dat je afscheid moet nemen van een vriendin of je partner.
Als jij groeit en je omgeving groeit niet mee, dan krijg je meningsverschillen en onbegrip. Vaak heb je na een burn-out meer tijd nodig voor zichzelf. Daarnaast kun je niet altijd goed uitleggen wat er aan de hand is. Mensen om je heen willen wel helpen, maar weten niet goed hoe. Zo groei je uit elkaar.
Ninka: “Bij BoFit betrekken wij als het nodig is ook je partner bij het traject. Die heeft namelijk ook te maken met verlies. Bijvoorbeeld omdat jij eerst een vrolijke, energieke partner was en nu opeens op de bank zit en niks meer kan. Met de juiste hulp groei je naar elkaar toe, en ontwikkelt je partner mee. En soms het kan ook de andere kant op gaan, en eindigt het in een scheiding.”
-
Verlies van werk
Wat voor relaties geldt, geldt ook voor werk. Na je burn-out kun je er achter komen dat je werk niet meer past. Je kunt naar ander werk zoeken en bijvoorbeeld een loopbaantraject volgen. Dat is zinvol als je jong bent. Maar wat als je 60 bent? Wat ga je dan doen? Dat is een behoorlijk verlies. Je hebt tijd nodig om dit een plek te geven.
-
Verlies van verwachtingen
Misschien had je bepaalde verwachtingen van het leven, maar loopt het nu toch anders dan je denkt. Je wilde bijvoorbeeld de marathon lopen, maar merkt dat dit niet haalbaar is. Na een burn-out kan het zijn dat deze richting niet meer bij je past. Je moet andere plannen maken. Dat is leuk en spannend, maar het kan ook moeilijk zijn om iets los te laten.
-
Verlies van wat je aan kunt
Na je burn-out kun je vaak minder. Je moet je tempo aanpassen, je gaat minder uren werken. Of je doet wat minder vaak mee aan sociale activiteiten. Allemaal dingen die je misschien wel graag wilt, maar niet meer kunt. Ook dit kan gevoelens van rouw veroorzaken.
Wat helpt bij omgaan met rouw en verlies? 4 tips
Hieronder delen we je onze meest waardevolle tips om met je verlies om te gaan. Zo voorkom je dat je in een burn-out raakt of klachten ontwikkeld. En ook: als je door verlies een burn-out hebt gekregen, hoe je weer duurzaam hersteld.
Tip #1 Geef ruimte aan je gevoelens
Je geeft je gevoelens de ruimte door te accepteren dat ze er zijn. En dat het soms op onhandige momenten naar bovenkomt. Bijvoorbeeld als je in de rij staat bij de bakker. Of tijdens een etentje bij een vriendin. Als het lukt, sta dit dan zo veel mogelijk toe.
Tip #2 Praat met anderen
Je gevoelens delen door er over te praten helpt je bij het verwerken. Heb je niemand in je omgeving met wie je je gevoelens kan delen? Zoek dan een rouw- of lotgenotengroep. Het kan je heel goed doen om je je verhaal te delen met mensen die weten wat je doormaakt. En dus jouw gevoelens ook herkennen.
Tip #3 Zoek hulp bij depressieve gevoelens
Kun je niet bij je omgeving terecht kunt en neig je naar depressieve gevoelens – een van de rouwverwerkingsfasen? Dan is het slim om professionele hulp te zoeken.
Tip #4 Zoek hulp bij veel lichamelijke klachten
Tijdens rouw en verlies is het normaal om lichamelijke klachten te hebben, zoals hyperventilatie of slecht slapen. Maar als dit lang aanhoudt dan is er meer aan de hand. Vraag dus bij langdurige fysieke klachten ook om hulp bij je huisarts of andere professional.
Wanneer is professionele hulp nodig?
Is jouw verlies alweer een tijdje geleden? En merk je dat je na die periode fysieke of mentale klachten hebt gekregen? Heb je nog veel verdriet van jouw verlies of voel je juist helemaal niets? Soms is het dan een goede zet om een professional in te schakelen.
Met een therapeut of coach herstel je niet per se sneller. Wel blijf je minder in de verschillende rouwfases hangen. Zo leer je bijvoorbeeld bewust aandacht te geven aan je gevoelens. Of om bewust geen aandacht aan je verdriet te geven, omdat het te veel kan zijn.
Heb je een burn-out? Dan is het belangrijk dat je duurzame burn-outbegeleiding inschakelt.
Hulp bij rouw en verlies bij BoFit
Heb jij last van klachten nadat je iets of iemand bent verloren? Rouw, verlies en langdurige stress raken alle lagen van je leven. Daarom werken we met een methode die alle gebieden meeneemt: lichaam, gevoel en verstand.
- Wennen: kennismaken, kunnen omgaan met je situatie en tot rust komen
- Herkennen: je situatie, oorzaak en patronen herkennen
- Erkennen: zelf je richting bepalen, keuzes en mogelijkheden onderzoeken
- Doen: actief werken aan je herstel, re-integratie en in balans blijven
Neem contact met ons op voor meer informatie en een intakegesprek.
Veelgestelde vragen over rouw en verlies
- Wat is het verschil tussen verlies en rouw?
Verlies is wat je kwijtraakt. Rouw is het emotionele proces dat daarna volgt.
- Kan onverwerkte rouw leiden tot burn-out?
Ja. Langdurige onderdrukking van emoties kost veel energie en kan bijdragen aan chronische stress en uitputting.
- Welke vormen van verlies veroorzaken vaak rouw?
Niet alleen overlijden, maar ook verlies van werk, gezondheid, relatie, toekomstbeeld of identiteit.
- Hoe weet ik of ik vastzit in rouw?
Signalen zijn onder andere: vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, somberheid en geen plezier meer ervaren.
- Wat helpt bij omgaan met verlies en rouw?
Erkenning, praten, rust nemen, professionele begeleiding en ruimte geven aan emoties.
Conclusie
Stel je rouwverwerking uit, dan zorgt dit op lange termijn meestal voor klachten. Je kunt er uiteindelijk ook burn-out door raken.
Ook tijdens een burn-out heb je te maken met rouw en verlies. Je verliest jezelf omdat je heel veel dingen niet meer kunt doen. Zoals je werk of naar een verjaardag.
Na je burn-out voel je je vaak een ‘nieuwe versie van jezelf’. Uiteraard wel wat aangepast. Je kunt misschien niet meer alles doen als hiervoor. Je maakt gezondere keuzes en weet beter wat jou energie geeft en niet. Dat kan als een verlies voelen. Maar als je jouw nieuwe manier van leven accepteert, krijg je er ook veel vrijheid en blijheid voor terug.
Luister ook naar de aflevering van De Burn-out Podcast over verlies en burn-out.